تماس با ما پرسش های شما محصولات فرهنگی

پل خواجو

پل شاهی یا پل خواجو که از اواخر دوره ی تیموری شالوده هایی داشته است ، به امر شاه عباس دوم به صورت امروزی آن در سال 1060هجری ساخته شده و غرفه های آن با تزیینات کاشیکاری و نقاشی پوشیده شده است .
طول آن حدود 132 متر و عرض آن تقريباَ12 متر مي باشد .  ساختمان این پل ازسنگ و آجر است و ازنظر معماری و کاشیکاری فوق العاده و مشهور است . این پل شکل تکامل یافته تر سی وسه پل و شامل دو طبقه ودارای  عملکردهای گوناگون بوده است  .
یکی از عملکردهای این پل ، ارتباط دادن شهر با جنوب کشور بوده است . در مرتبه ی بعد به عنوان یک سد کوچک ذخیره ی آب استفاده می شد و در تقسیم آب بین اراضی و باغات پایین دست نقش بسیار مهم داشته است. همچنین از آن برای گردش، استراحت ،خنک شدن در روزهای گرم تابستان و استفاده از زوایا و مناظر طبیعی اطراف  رودخانه استفاده شده ومی شود . البته از مزایای اختصاصی پل خواجو این بوده است که هر زمان اقتضا داشته ، چشمه های پایین بسته می شده وآب بالا می آمده و حکم دریاچه و سد را پایین می کرده است.
تاریخ تعمیر این پل ،مطابق کتیبه کوفی آن ،سال 1290هجری در زمان  ناصرالدین شاه قاجار و به سعی نصرالله خان است .


وجه تسمیه پل :
نام اصلی این پل در منابع دوران صفویه پل شاهی است و خواجو نامی است که طی دو قرن اخیر به مناسبت مجاورت با محله ی خواجوبه آن داده شده و هیچ ارتباطی با نام شاعر قرن هشتم هجری یعنی خواجوی کرمانی هم ندارد.این پل را بابا رکن الدین و شیراز و حسن آباد هم نامیده‌اند .
در میان هریک از دو ضلع شرقی و غربی پل ساختمانی بنا شده که شامل چند اتاق مزین به نقاشی است. این ساختمان که (بیگلربیگی) نامیده می‌شود در آن دوره جایگاه بزرگان و امیرانی بوده که برای تماشای مسابقات شنا و قایقرانی بر روی دریاچه مصنوعی به این مکان فراخوانده می‌شدند .
در گوشه های ضلع شرقی پل خواجو دو شیرسنگی وجودداردکه ظاهرا"نمادسپاهیان بختیاری ومحافظ  اصفهان درعصر صفویه هستند. *این پل دارای ۲۴ دهانه است که از مکعب‌های به دقت تراش‌خورده ساخته شده و در بخش میانی، با سدهای چوبی برای گرفتن جلو رودخانه مسدود گردیده است .

مهندسي پل خواجو ، هنر و اوج فن آوري :
در پل خواجو همه اجزاي معماري از نظر سازه اي و هيدروليك عناصري معنادار و فعال هستند كه تغيير در جهت كاهش يا افزايش هر يك از آنها به ناقص شدن و در نهايت تخريب پل مي انجامد.
پل خواجو در نگاه نخست اثري هنرمندانه از معماري صفوي است اما برجستگي جلوه هاي هنري اين بنا ارزش هاي مهندسي آن را پنهان كرده و خصوصيات مهندسي پل، بازخواني آن را در رديف مهندسي تحليلي قرار مي دهد؛ مهندسي كه با كيفيت و كميت زماني و مكاني ارتباطي تنگاتنگ داشته و درك آن از راه تحليل و مدل سازي ممكن است.
پل خواجو، مثالي مناسب در به كارگيري مهندسي تحليلي، يعني استفاده همزمان و هماهنگ از سيستم مديريت شهري و روش هاي مهندسي هيدروليك و سازه است كه با تحليل خصوصيات سازه و معماري آن، روشن مي شود اين مثال  ماندگار و كارآمد در زمان خود ، همراه با ديگر تاسيسات تاخير انداز، مادي ها، بندها، باغ ها و درختان شهري، فضاي زيست محيطي شهر كويري را از رطوبت مناسب برخوردار مي كرد.
درخشش آثار هنري اصفهان كه تاكنون توجه پژوهشگران به آنها معطوف بوده و هنوز هم لازم است توجه بيشتري به آنها شود، سبب شده كه ارزش هاي ديگر اين شهر تاريخي ناشناخته بماند كه از جمله آنها، ارزش هاي قابل بازخواني در مهندسي پل خواجو است ، اين دسته از ارزش ها گرچه با معيارهايي متفاوت از ارزش هاي هنري قابل شناسايي و معرفي است اما به كل مستقل از آن ارزش ها نيست زيرا مهندسي است كه امكان حضور خيل هنرمندان برجسته و ظهور آثار فراوان هنري را براي اصفهان فراهم كرده است.
اين كاشي ها در عين زيبايي، حافظ جداره بيروني بناست كه خود با رويه اي از لعاب حفظ مي شود و به همين دليل در برابر عوامل مخرب پايدار مي ماند بنابراين ماندگاري كاشي به پشتوانه علم مهندسي است و در عين آنكه بررسي ارزش هاي ظاهري آن مهم است اما كافي نيست زيرا ويژگي هاي ميكروسكوپي مواد تشكيل دهنده لعاب و بدنه كاشي و پيوستگي ميان آنها با ساختمان ، يعني آنچه سبب ماندگاري كاشي و ساختمان مي شود، همگي داراي روابط فيزيكي - شيميايي بوده و به همين ترتيب قابل بازخواني است.

عدم توجه به اين روابط و ظرايف، بي توجهي به بخشي از ارزش هاي نمادين كاشي است زيرا در اين صورت خواهيم پنداشت كه كاشي و نقوش آن، چنان سهل به دست آمده كه به جاي آن گونه كه هست مي توانسته هر گونه ديگري نيز باشد و چيزي جز خواست و سليقه در شكل دادن به آن، نقش نداشته است و توجه به ارزش هاي مهندسي در آثار هنر تاريخي، بيش از آنكه سبب آشنايي ما با بخشي از دستاوردهاي انديشمندان كشورمان شود، اين نكته را نيز مي تواند به خوبي روشن كند كه ايجاد آثاري شگفت انگيز مانند پل خواجو تا چه اندازه پر زحمت و  دقيق بوده است.

در خصوص مهندسي هيدروليك پل خواجو باید گفت :
جريان آب در پل خواجو بر خلاف پل هاي ديگر از جمله سي و سه پل، ديناميك و متلاطم و غير خطي است. جريان آب در پل خواجو يك بعدي و در جهت رودخانه نيست و طراحي هيدروليك اين پل بر اساس جريان هاي عرضي متقاطع و توليد جريان برگشت در پايين دست پل است كه بيش از استهلاك انرژي آب، محيط و منظره اي هيجان انگيز براي شهر ايجاد مي كند. يكي از مهمترين ويژگي هاي مهندسي هيدروليكي پل خواجو كه ارتباطي مستقيم با مفهوم مهندسي تحليلي دارد، توام بودن كاركردهاي گوناگون اجزاي كالبدي آن است چنانچه براي نمونه مي توان از ارتباط ظرايف پيچيده هندسي معماري بنا و كاركرد عناصر سازه اي با كاركرد هيدروليكي آن ياد كرد. از نظر كالبدي، مهندسي هيدروليك پل از 21 كانال اصلي تشكيل شده كه هر يك هفت دريچه در دو سطح دارد و در اين سيستم ظرايف بسياري در سازه و نقش دريچه ها، زاويه و اندازه كانال ها، ارتفاع ورودي ها و سكوهاي متفاوت در خروجي كانال ها و ماهيت و صورت حوضچه آرامش پايين دست و شيوه استهلاك نيروي مخرب آب در داخل پل و حوضچه هاي پرورش ماهي در نظامي ميان دانشي ديده شده است.  پل خواجو بنايي است كه طرح معماري آن براي مقاصد مهندسي به وجود آمده و از اين نظر شايد بي مانند باشد، حوضچه آرامش ويژه پل و طراحي ويژه سطوح و كف و محورهاي كانال ها همگي كمك مي كند تا سرعت جريان آب در گذر از بالادست پل به پايين دست آن مرتبا تغيير كند و مقصود طراح در استهلاك انرژي آب از طريق اصطكاك برآورده شود. مدل سازي بخشي از پل با پرورش اجزاي محدود، تاييد مي كند كه نسبت عميق و پيچيده اي ميان طراحي معماري و مهندسي هيدروليك پل وجود دارد، بخشي از آن كه كمتر ديده و سخن به ميان مي آيد همان پرده آب بند زيرزميني است، چنانچه اين پرده، نقش كلان شهري دارد و از نظر كالبدي همان شالوده پل است. پل خواجو شيوه تنظيم سرعت و جهت حركت آب از بالادست تا پايين دست آن است كه بايد اين مسائل را در چهار مرحله ورود آب از بالادست، مرحله ورود آب به درون بنا، مرحله انتقال آب درون بنا و مرحله خروج تشريح كرد .

پ.ن:این شیرها از دروازه طوقچی(باقوشخانه)به پل خواجو انتقال داده شده اند.

نظر ها
افزودن جدید جستجو RSS
عباس  - یادش بخیر   |213.109.246.xxx |2011-09-22 09:12:26
سلام
ای روزگار
یادش بخیر تا چندی پیش هر روز
دوستان به سایت سرکی میکشیدند و مطالب را
مطالعه می کردند و نظری هم می دادند
حالا چه
خبر ؟؟؟؟
باتشکر
الناز   |37.255.83.xxx |2013-01-09 06:38:02
خیلی خوب و فوق العاده بود.سپاسگزارم
نوشتن نظر
نام:
ایمیل:
 
آدرس سایت:
عنوان:
قالب نوشته:
[b] [i] [u] [url] [quote] [code] [img] 
 
 
:angry::0:confused::cheer:B):evil::silly::dry::lol::kiss::D:pinch:
:(:shock::X:side::):P:unsure::woohoo::huh::whistle:;):s
:!::?::idea::arrow:
 
کد آنتی اسپم نمایش داده شده در عکس را وارد کنید.

3.26 Copyright (C) 2008 Compojoom.com / Copyright (C) 2007 Alain Georgette / Copyright (C) 2006 Frantisek Hliva. All rights reserved."

خبرنامه

با عضویت در خبرنامه از جدیدترین مطالب و تغییرات سایت آگاه شوید.










تصویر روز

پادکست

  • پادکست شماره 1
آرشیو

نمایش ویدئو از آپارات

تبلیغات سایت

بنر

آمار بازدیدکنندگان

mod_vvisit_counterامروز137
mod_vvisit_counterدیروز745
mod_vvisit_counterاین هفته882
mod_vvisit_counterاین ماه882
mod_vvisit_counterکل بازدیدها352130

درباره گروه

گروه اصفهان شناسی زنده رود از تابستان 87 توسط جمعی از دوستاران و علاقه‌مندان به اصفهان، فعالیت خود را در زمینه‌ی اصفهان شناسی و معرفی میراث فرهنگی، تاریخی و هنری اصفهان آغاز نمود .
دارای مجوز رسمی از سوی فرمانداری استان اصفهان با شماره ثبت 2661

تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت برای گروه اصفهان شناسی زنده رود محفوظ می باشد. © 1392 طراحی سایت: فناوری اطلاعات خلیج فارس